Cilt Lezyonları, Benler ve Cilt Kanserleri

Ciltte görülen her kabarıklık, renk değişikliği veya yüzey düzensizliği “ben” değildir. Deride iyi huylu benlerden skin tag ve seboreik keratoza, lipom ve dermoid kistlerden güneş hasarına bağlı aktinik keratozlara ve cilt kanserlerine kadar çok farklı lezyonlar gelişebilir.

Bu nedenle ciltteki bir oluşumu değerlendirirken ilk soru yalnızca “nasıl alalım?” değil, önce “bu lezyon nedir?”olmalıdır.

Benim yaklaşımımda kullanılacak yöntem lezyonun yapısına göre değişir. Bazı yüzeyel ve iyi huylu lezyonlarda lazer veya tıraşlama uygun olabilirken, cilt içine uzanan dermal nevüslerde, cilt altı kitlelerde veya tanısından emin olunmayan lezyonlarda cerrahi eksizyon daha doğru bir seçenek olabilir.

Benler ve İyi Huylu Cilt Lezyonları

Ben (Nevüs) Nedir?

Nevüs, halk arasında “ben” olarak adlandırılan cilt lezyonlarının tıbbi isimlerinden biridir.

Benler doğuştan bulunabilir veya zaman içerisinde ortaya çıkabilir. Düz, hafif kabarık veya belirgin şekilde cilt yüzeyinden yükselen farklı görünümleri olabilir.

Tıbbi olarak nevüslerin farklı alt tipleri vardır. Ancak hasta açısından bu sınıflandırmaların tamamını bilmek gerekli değildir. Benim için daha önemli olan lezyonun yüzeyel mi olduğu, cilt içine ne kadar uzandığı, pigmentli olup olmadığı ve klinik olarak şüpheli bir özellik taşıyıp taşımadığıdır.

Dermal Nevüs Nedir?

Dermal veya intradermal nevüsler genellikle cilt yüzeyinden kabarık görünen, ten rengi veya hafif pigmentli benlerdir.

Bu lezyonların önemli bir bölümü cilt içerisine doğru uzandığı için yalnızca yüzeyinin lazerle ortadan kaldırılması her zaman yeterli olmayabilir.

Özellikle yüzdeki belirgin dermal nevüslerde çoğunlukla cerrahi eksizyonu tercih ediyorum.

Yüz bölgesindeki eksizyonlarda kesiyi mümkün olduğunca doğal cilt çizgilerine paralel planlamaya ve ince dikişler kullanmaya dikkat ediyorum. Amaç yalnızca beni çıkarmak değil, işlem sonrasında oluşacak izin de en başından planlanmasıdır.

Çok Küçük Benlerde Mikroeksizyon

Bazı benler çok küçük, neredeyse nokta şeklindedir.

Uygun hastalarda bu lezyonları daha uzun bir kesi yapmak yerine çok küçük bir girişten mikroeksizyon ile çıkarıp tek ince dikişle kapatmak mümkün olabilir.

Bu yöntem her ben için uygun değildir. Lezyonun çapı, derinliği ve yapısına göre klasik cerrahi eksizyon daha doğru bir seçenek olabilir.

Skin Tag (Et Beni) Nedir?

Skin tag, halk arasında sıklıkla et beni olarak adlandırılan, küçük ve çoğunlukla saplı deri çıkıntılarıdır.

Boyun, koltuk altı, göz çevresi ve cilt kıvrımları gibi bölgelerde sık görülür. Skin tagler dermal nevüslerle aynı yapıda değildir.

Uygun yapıdaki küçük ve yüzeyel skin taglerde lazer tedavisi pratik bir seçenek olabilir.

Seboreik Keratoz Nedir?

Seboreik keratozlar özellikle erişkin yaşlarda ortaya çıkan, kahverengi, gri veya ten rengi olabilen iyi huylu cilt lezyonlarıdır.

Bazen cilt üzerine yapıştırılmış gibi duran, pürtüklü veya kabarık bir yüzeyleri vardır.

Çoğu seboreik keratozun tıbbi olarak çıkarılması gerekmez. Ancak tahriş olması, estetik rahatsızlık yaratması veya tanısının net olmaması durumunda tedavi düşünülebilir.

Uygun yüzeyel seboreik keratozlarda lazer veya diğer yüzeyel tedavi yöntemlerinden yararlanılabilir. Ancak koyu renkli veya alışılmadık görünümdeki lezyonlarda tedaviden önce tanının doğru olduğundan emin olmak gerekir.

Cilt Altı Kitleleri

Lipom Nedir?

Lipom, yağ dokusundan gelişen iyi huylu bir yumuşak doku kitlesidir. Genellikle cilt altında yumuşak, hareketli ve yavaş büyüyen bir şişlik şeklinde fark edilir.

Boyun, omuz, sırt, üst kol, gövde ve uyluk gibi bölgelerde sık görülebilir.

Çoğu lipom zararsızdır ve herhangi bir şikâyete yol açmıyorsa mutlaka çıkarılması gerekmez.

Ancak lipom büyüyorsa, ağrı yapıyorsa, çevre dokulara baskı oluşturuyorsa, hareketi kısıtlıyorsa veya estetik olarak rahatsızlık veriyorsa cerrahi olarak çıkarılabilir.

Lipom tedavisinde genellikle cerrahi eksizyon uygulanır. Amaç kitlenin mümkün olduğunca kapsülüyle birlikte çıkarılmasıdır.

Çok hızlı büyüyen, sert, derin yerleşimli veya ağrılı kitlelerde ise her şişliğin basit bir lipom olmayabileceği düşünülerek ameliyat öncesinde daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.

Dermoid Kist Nedir?

Dermoid kist, doğuştan gelişebilen ve cilt altında yerleşen iyi huylu bir kistik lezyondur.

En sık kaş çevresi, alın, göz çevresi, saçlı deri ve boyun bölgesinde fark edilir.

Genellikle yavaş büyür ve uzun süre ağrıya neden olmaz. Ancak zaman içerisinde belirginleşebilir, enfekte olabilir veya bulunduğu bölgeye göre estetik rahatsızlık oluşturabilir.

Tedavide çoğunlukla cerrahi eksizyon tercih edilir. Amaç yalnızca kistin içeriğini boşaltmak değil, tekrar etme riskini azaltmak için mümkün olduğunca kist duvarıyla birlikte çıkarmaktır.

Özellikle göz çevresi, kaş kenarı veya derin yerleşimli dermoid kistlerde çevre anatomik yapılarla ilişkisini değerlendirmek için ameliyat öncesinde görüntüleme gerekebilir.

Güneş Hasarı ve Aktinik Keratoz

Aktinik keratoz, yıllar boyunca biriken güneş hasarıyla ilişkili olarak gelişen bir deri lezyonudur.

Özellikle yüz, alın, burun, kulaklar, saçlı derinin açıkta kalan kısımları ve el sırtlarında görülebilir.

Genellikle kızarık, kuru, pürtüklü veya kabuklu bir alan şeklinde ortaya çıkar.

Aktinik keratozu sıradan bir yaşlanma lekesi olarak değerlendirmemek gerekir. Bu lezyonların bir bölümü zaman içerisinde skuamöz hücreli karsinoma dönüşebilir.

Bu nedenle tanı, takip ve gerektiğinde tedavi önemlidir.

Hangi Cilt Lezyonları Şüpheli Olabilir?

Ciltteki her değişiklik kanser anlamına gelmez. Ancak bazı bulgular daha dikkatli değerlendirme gerektirir.

Özellikle:

• yeni ortaya çıkan ve hızla büyüyen,
• şekli veya rengi değişen,
• sınırları düzensizleşen,
• tekrarlayan şekilde kanayan,
• kabuklanıp tekrar açılan,
• uzun süre iyileşmeyen yara şeklinde olan,
• çevresindeki diğer benlerden belirgin şekilde farklı görünen

lezyonların değerlendirilmesi gerekir.

Bu tür lezyonlarda yalnızca estetik amaçlı lazer uygulaması yapmak yerine önce tanının netleştirilmesi önemlidir.

Cilt Kanserleri

Bazal Hücreli Karsinom (BCC)

Bazal hücreli karsinom, en sık görülen cilt kanserlerinden biridir.

Özellikle uzun süre güneşe maruz kalan burun, yanak, alın, kulak ve göz çevresi gibi yüz bölgelerinde sık görülebilir.

BCC çoğunlukla yavaş büyür ve uzak organlara yayılımı nadirdir. Ancak tedavi edilmediğinde bulunduğu bölgede çevre dokulara ilerleyerek giderek daha geniş bir doku kaybına yol açabilir.

Bu nedenle “yavaş büyüyor” olması önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Tedavi planı lezyonun büyüklüğü, bulunduğu bölge, histolojik özellikleri ve daha önce tedavi edilip edilmediğine göre belirlenir.

Cerrahi tedavide amaç tümörlü dokunun uygun sınırlarla tamamen çıkarılmasıdır. Özellikle yüzde tümör çıkarıldıktan sonra oluşan defektin nasıl kapatılacağı da ameliyatın önemli bir parçasıdır.

Küçük defektler doğrudan kapatılabilirken daha geniş doku kayıplarında lokal flepler veya deri greftleri gerekebilir.

Skuamöz Hücreli Karsinom (SCC)

Skuamöz hücreli karsinom da güneş hasarıyla ilişkili görülebilen önemli bir cilt kanseridir.

Bazı SCC’ler aktinik keratoz zemininde gelişebilir.

BCC’ye göre bazı olgularda daha agresif davranabilir ve lenf bezlerine veya daha uzak bölgelere yayılma potansiyeli taşıyabilir.

Cerrahi tedavide amaç tümörün uygun sınırlarla tamamen çıkarılmasıdır. Çıkarılan doku patolojik olarak incelenir ve cerrahi sınırlar değerlendirilir.

Tümörün büyüklüğü, derinliği, yerleşimi ve diğer risk faktörleri gerektiğinde daha ileri inceleme veya ek tedavi planlamasını gerektirebilir.

Malign Melanom

Malign melanom, pigment üreten melanosit hücrelerinden gelişen ve erken tanının özellikle önemli olduğu bir cilt kanseridir.

Melanom bazen mevcut bir ben üzerinde gelişebilir, bazen de daha önce ben olmayan bir bölgede yeni bir lezyon olarak ortaya çıkabilir.

Bu nedenle “ben” olarak görünen her pigmentli lezyonu otomatik olarak iyi huylu kabul etmemek gerekir.

Melanom Açısından Şüpheli Bir Ben Nasıl Görünebilir?

Benleri değerlendirirken kullanılan pratik yöntemlerden biri ABCDE kuralıdır.

A – Asimetri:
Benin bir yarısının diğer yarısından belirgin şekilde farklı olması.

B – Border / Sınır:
Sınırların düzensiz, girintili çıkıntılı veya belirsiz olması.

C – Colour / Renk:
Aynı lezyon içerisinde siyah, kahverengi, kırmızı, gri veya farklı tonların birlikte bulunması.

D – Diameter / Çap:
Çapın artması değerlendirme gerektirebilir. Ancak küçük melanomların da olabileceği unutulmamalıdır.

E – Evolution / Değişim:
Bir benin zaman içerisinde büyümesi, şekil veya renk değiştirmesi önemli uyarı işaretlerinden biridir.

Bunlara ek olarak kanama, kabuklanma, ülserleşme veya çevresindeki diğer benlerden belirgin şekilde farklı görünme de değerlendirme gerektirir.

Şüpheli Bir Ben Lazerle Alınmalı mı?

Tanısı kesin olmayan veya melanom açısından şüpheli pigmentli bir lezyonu lazerle yok etmeyi doğru bulmuyorum.

Lazer uygulandığında lezyon ortadan kaldırılırken histopatolojik değerlendirme için yeterli doku elde edilemeyebilir.

Şüpheli lezyonlarda uygun yaklaşım çoğunlukla dokunun cerrahi olarak çıkarılması ve patolojiye gönderilmesidir.

Melanom tanısı konulması halinde sonraki tedavi patolojik özelliklere, özellikle tümörün derinliğine ve diğer risk faktörlerine göre planlanır.

Benler Ne Zaman Alınmalıdır?

Her benin alınması gerekmez.

Bir ben temel olarak iki nedenle çıkarılabilir.

Birincisi estetik veya mekanik nedenlerdir.

Örneğin ben:

• yüzde belirgin olabilir,
• tıraş sırasında sürekli kesilebilir,
• kıyafet veya takılara sürtünebilir,
• sık tahriş olabilir.

İkinci neden ise tıbbi şüphedir.

Şekli, rengi veya büyüklüğü değişen bir lezyonda öncelik estetik değil tanıdır.

Ben Aldırma ve Cilt Lezyonu Tedavi Yöntemleri

Kullanılacak yöntem lezyonun tipine, derinliğine ve tanısal özelliklerine göre değişir.

Cerrahi Eksizyon

Dermal nevüsler, lipomlar, dermoid kistler ve histopatolojik değerlendirme gereken lezyonlarda tercih edilebilir.

Lezyon çıkarılır ve gerekli durumlarda patolojik incelemeye gönderilir.

Mikroeksizyon

Çok küçük ve uygun yapıdaki bazı nevüslerde küçük bir giriş ve tek ince dikişle uygulanabilir.

Lazer

Skin tag, seboreik keratoz ve bazı yüzeyel iyi huylu lezyonlarda uygun olabilir.

Ancak lazer her ben veya cilt lezyonu için uygun değildir. Özellikle cilt içerisine uzanan veya tanısı kesin olmayan lezyonlarda farklı yöntemler tercih etmek gerekir.

Çıkarılan Ben Patolojiye Gönderilir mi?

Her çıkarılan yüzeyel lezyonun patolojiye gönderilmesi gerekmeyebilir.

Ancak:

• tanısından emin olunmayan,
• pigmentli veya atipik görünen,
• hızlı büyüyen,
• tekrarlayan,
• cerrahi olarak çıkarılan ve değerlendirilmesi gereken

lezyonlarda histopatolojik inceleme önemlidir.

Patoloji, lezyonun yalnızca iyi veya kötü huylu olduğunu değil, gerektiğinde alt tipini ve cerrahi sınırlarını da değerlendirmemize yardımcı olur.

Yüzdeki Cilt Tümörlerinde Rekonstrüksiyon

Yüzdeki bir cilt kanserinin tedavisi, tümörün çıkarılmasıyla her zaman tamamlanmaz.

Özellikle burun, göz kapağı, dudak veya kulak gibi bölgelerde oluşan doku kayıplarında fonksiyon ve görünüm birlikte düşünülmelidir.

Küçük defektlerde yaranın kenarları doğrudan bir araya getirilebilir.

Daha büyük defektlerde ise:

• lokal flepler,
• deri greftleri,
• gerektiğinde kıkırdak greftleri,
• daha kompleks rekonstrüktif yöntemler

kullanılabilir.

Örneğin burun kanadında yalnızca derinin değil, kıkırdak desteğinin de kaybolduğu bir defekti yalnızca deriyle kapatmak yeterli olmayabilir. Burnun şeklini ve hava yolunu korumak için yapısal desteğin de yeniden oluşturulması gerekir.

Bu nedenle yüz tümörlerinde benim için cerrahi plan iki aşamalıdır:

Önce tümörü güvenli şekilde çıkarmak, ardından oluşan doku kaybını mümkün olduğunca anatomik ve fonksiyonel biçimde yeniden oluşturmak.

Yüzde Ben Aldırma Sonrası İz

Yüzde cerrahi olarak çıkarılan her lezyonun yerinde bir miktar iz oluşur.

Amaç “hiç iz bırakmamak” değil, oluşacak izi mümkün olduğunca iyi planlamaktır.

Yüzdeki iyi huylu lezyonların elektif cerrahisini mümkün olduğunca sonbahar ve kış aylarında yapmayı tercih ediyorum.

Kesi hatlarını yüzün doğal çizgilerine paralel planlamak, ince dikişler kullanmak ve ameliyat sonrası güneşten korunmak izin görünümü açısından önemlidir.

Yara tamamen kapandıktan sonra, genellikle yaklaşık 10. günden itibaren hastanın durumuna göre iz bakımına başlanabilir.

Daha büyük eksizyonlarda seçilmiş hastalarda ek iz tedavileri de değerlendirilebilir.

Ciltteki her lezyon aynı değildir ve her ben aynı yöntemle alınmamalıdır.

Skin tag ve seboreik keratoz gibi yüzeyel ve iyi huylu bazı oluşumlarda lazer uygun olabilirken, dermal nevüslerde veya cilt altı kitlelerde cerrahi eksizyon daha doğru bir seçenek olabilir.

Aktinik keratoz gibi güneş hasarıyla ilişkili lezyonlar takip ve tedavi gerektirebilir. Bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve malign melanom gibi cilt kanserlerinde ise öncelik doğru tanı ve onkolojik prensiplere uygun tedavidir.

Özellikle yüzdeki cilt lezyonlarında benim yaklaşımım, tanıyı, lezyonun güvenli biçimde çıkarılmasını ve geride kalacak izin veya doku kaybının rekonstrüksiyonunu birlikte planlamaktır.