Meme Rekonstrüksiyonu (Memenin Yeniden Oluşturulması)
Meme rekonstrüksiyonu, meme kanseri nedeniyle memenin tamamının veya önemli bir bölümünün çıkarılmasından sonra meme şeklinin yeniden oluşturulmasını amaçlayan cerrahi işlemlerin genel adıdır.
Rekonstrüksiyon yalnızca yeni bir meme hacmi oluşturmak değildir. Cilt örtüsünün durumu, göğüs duvarı, karşı memenin şekli, radyoterapi öyküsü, hastanın mevcut dokuları ve ileride gerekebilecek tedaviler birlikte değerlendirilmelidir.
Meme rekonstrüksiyonunda implantlar, hastanın kendi dokuları veya bu yöntemlerin birlikte kullanıldığı farklı seçenekler bulunur.
Cerrahi hayatım boyunca TRAM flebi, latissimus dorsi flebi ve implant temelli meme rekonstrüksiyonlarını uyguladım. Günümüzde uygun hastalarda, başka bir vücut bölgesinde ek doku kaybı oluşturmaması ve daha sınırlı bir cerrahiyle rekonstrüksiyon yapılabilmesi nedeniyle implant temelli yöntemlere daha yatkınım. Ancak her hastada aynı yöntemi kullanmak doğru değildir.
Meme Rekonstrüksiyonu Ne Zaman Yapılır?
Meme rekonstrüksiyonu mastektomi ile aynı seansta veya daha sonraki bir dönemde yapılabilir.
Eş Zamanlı Meme Rekonstrüksiyonu
Mastektomi ile aynı ameliyatta meme şeklinin yeniden oluşturulmasına immediate reconstruction, yani eş zamanlı rekonstrüksiyon denir.
Uygun hastalarda meme cildinin bir bölümü korunabildiği için rekonstrüksiyon açısından önemli avantajlar sağlayabilir. Bazı hastalarda meme başı ve areola da onkolojik olarak uygun olduğu sürece korunabilir.
Gecikmiş Meme Rekonstrüksiyonu
Kanser tedavisi tamamlandıktan aylar veya yıllar sonra yapılan rekonstrüksiyona gecikmiş meme rekonstrüksiyonu denir.
Özellikle daha önce mastektomi veya radyoterapi geçirmiş hastalarda mevcut cilt ve yumuşak dokuların durumu, uygulanacak rekonstrüksiyon yönteminin seçiminde önemlidir.
BRCA Gen Pozitifliğinde Koruyucu Mastektomi ve İmplant ile Rekonstrüksiyon
BRCA1 veya BRCA2 genlerinde meme kanseri riskini artıran bir mutasyon saptanan bazı kadınlarda, henüz meme kanseri gelişmeden önce risk azaltıcı bilateral mastektomi düşünülebilir.
Bu hastalarda meme sağlıklıdır. Amaç mevcut bir tümörü çıkarmak değil, gelecekte kanser gelişme riski taşıyan meme dokusunu mümkün olduğunca uzaklaştırmaktır. Meme dokusu çıkarıldıktan sonra oluşan boşluk aynı ameliyatta silikon implant ile yeniden şekillendirilebilir. Böylece risk azaltıcı mastektomi ve meme rekonstrüksiyonu çoğu uygun hastada aynı cerrahi süreç içerisinde gerçekleştirilebilir.
Bu hastalarda rekonstrüksiyon planlanırken meme büyüklüğü, cilt kalitesi, meme başının konumu, mevcut meme şekli ve hedeflenen sonuç birlikte değerlendirilir. Meme dokusunun çıkarılması ve onkolojik güvenlik ile ilgili karar meme cerrahisi tarafından, rekonstrüksiyon planı ise plastik cerrahi ile birlikte oluşturulur.
Risk azaltıcı mastektomi meme kanseri riskini çok belirgin şekilde azaltmayı amaçlar; ancak mikroskobik düzeyde tüm meme dokusunun tamamen ortadan kaldırılması mümkün olmadığından riskin sıfır olduğu anlamına gelmez.
Meme Rekonstrüksiyonu Hangi Yöntemlerle Yapılabilir?
Genel olarak üç temel yaklaşım vardır:
- İmplant ile rekonstrüksiyon
- Hastanın kendi dokusuyla rekonstrüksiyon
- İmplant ve hastanın kendi dokusunun birlikte kullanılması
Hangi yöntemin uygun olduğu hastanın anatomisine, daha önce aldığı veya planlanan kanser tedavilerine ve beklentilerine göre belirlenir.
İmplant ile Meme Rekonstrüksiyonu
İmplant temelli meme rekonstrüksiyonu günümüzde sık kullanılan yöntemlerden biridir.
Mastektomi sonrasında yeterli ve sağlıklı bir cilt örtüsü mevcutsa kalıcı meme implantı aynı ameliyatta yerleştirilebilir. Bazı hastalarda ise rekonstrüksiyon iki aşamalı olarak planlanabilir.
Doğrudan İmplant ile Rekonstrüksiyon
Uygun hastalarda mastektomi sonrasında aynı ameliyatta kalıcı meme implantı yerleştirilebilir.
Bu yöntemin önemli avantajlarından biri, karın veya sırt gibi ikinci bir vücut bölgesinden kas, cilt veya yağ dokusu alınmasına ihtiyaç duyulmamasıdır. Bu nedenle ek bir donör alan oluşturulmaz ve bazı otolog rekonstrüksiyonlara kıyasla ameliyat ve iyileşme süreci daha kısa olabilir.
Ancak doğrudan implant rekonstrüksiyonu her mastektomi hastası için uygun değildir. Mastektomi sonrasında kalan cildin dolaşımı ve kalitesi özellikle önemlidir.
Doku Genişletici ve Daha Sonra İmplant
Cilt örtüsünün doğrudan kalıcı implanta uygun olmadığı bazı hastalarda ilk ameliyatta tissue expander, yani doku genişletici yerleştirilebilir.
Sonraki haftalarda genişletici kontrollü olarak şişirilerek cilt ve yumuşak dokular hazırlanır. Yeterli hacme ulaşıldığında ikinci bir ameliyatla genişletici çıkarılır ve kalıcı implant yerleştirilir.
İmplant Rekonstrüksiyonunda AlloDerm ve Benzeri Biyolojik Destek Materyalleri
Bazı implant temelli meme rekonstrüksiyonlarında, implantın desteklenmesi ve yumuşak doku örtüsünün güçlendirilmesi amacıyla AlloDerm gibi aselüler dermal matriksler kullanılabilir.
Hastalar arasında zaman zaman “yapay deri” olarak adlandırılsalar da, bu ürünler implant çevresinde ek destek sağlayan biyolojik doku materyalleridir.
Özellikle implantın alt ve yan bölümlerinin desteklenmesi, implant pozisyonunun kontrol edilmesi ve meme alt kıvrımının şekillendirilmesi amacıyla kullanılabilirler.
Her hastada gerekli değildir. Kullanım kararı, mastektomi sonrası kalan cilt ve yumuşak dokuların kalitesi ile rekonstrüksiyon planına göre verilir.
Neden Günümüzde İmplant Temelli Rekonstrüksiyona Daha Yatkınım?
Hastanın kendi dokusuyla yapılan rekonstrüksiyonlar uygun hastalarda son derece değerli yöntemlerdir. Ancak karın veya sırt gibi başka bir bölgeden doku alınması, ikinci bir cerrahi alan oluşturur.Bu durum daha uzun ameliyat ve iyileşme süresi, ek yara ve izler ile donör bölgede cerrahi yük anlamına gelebilir.
Bu nedenle yeterli ve sağlıklı mastektomi cildi bulunan, onkolojik tedavi planı uygun hastalarda implant ile rekonstrüksiyonu sıklıkla daha rasyonel buluyorum. Ancak implantların da kendilerine özgü uzun dönem riskleri vardır ve yöntem seçimi her hasta için ayrı yapılmalıdır.
Silikon Meme İmplantlarının Riskleri
Meme rekonstrüksiyonunda kullanılan implantların olası komplikasyonları arasında:
- Enfeksiyon
- Kapsül kontraktürü
- İmplantın açığa çıkması
- İmplant pozisyonunda değişiklik
- İmplant hasarı veya rüptürü
- Asimetri
- İleride revizyon ameliyatı gereksinimi
yer alabilir.
İmplant kullanan bir hastanın yaşamı boyunca hiçbir zaman yeniden ameliyat gerektirmeyeceğini garanti etmek mümkün değildir.
BIA-ALCL Nedir?
Breast Implant-Associated Anaplastic Large Cell Lymphoma (BIA-ALCL), meme implantının çevresindeki kapsül dokusunda gelişebilen nadir bir lenfoma türüdür.
Risk özellikle belirli tekstüre yüzeyli implantlarla ilişkilendirilmiştir. BIA-ALCL meme kanseri değildir.
Tipik bulgulardan biri, implant yerleştirilmesinden yıllar sonra memede ani sıvı birikmesi ve şişlik gelişmesidir. Daha nadiren kitle veya kapsülde değişiklikler görülebilir.
Bu nedenle implant seçilirken yalnızca meme şekli değil, implantın özellikleri ve uzun dönem güvenlilik verileri de dikkate alınmalıdır.
TRAM Flep ile Meme Rekonstrüksiyonu
TRAM flep, karın alt bölgesindeki deri, yağ dokusu ve rektus abdominis kasının bir bölümünün meme rekonstrüksiyonunda kullanıldığı klasik otolog yöntemlerden biridir. Bu yöntemle hastanın kendi dokusundan doğal kıvamlı bir meme oluşturulabilir. En önemli dezavantajı karın duvarından doku alınmasıdır.
Buna bağlı olarak:
- Karın duvarında zayıflık
- Bulging
- Fıtık riski
- Daha uzun ameliyat ve iyileşme süreci
gibi donör alan sorunları görülebilir.
Latissimus Dorsi Flep ile Meme Rekonstrüksiyonu
Latissimus dorsi flebinde sırt bölgesindeki geniş sırt kası, üzerindeki deri ve yağ dokusuyla birlikte meme bölgesine taşınır.
Flep kendi kan dolaşımını koruyarak göğüs ön duvarına aktarılır. Bazı hastalarda tek başına yeterli hacmi sağlayabilirken, çoğu hastada istenilen meme hacmine ulaşmak için implant ile birlikte kullanılması gerekebilir.
Özellikle göğüs ön duvarındaki cilt ve yumuşak dokuların yetersiz olduğu seçilmiş hastalarda yararlı olabilir.
Ancak sırt bölgesinde ek bir cerrahi alan ve iz oluşturur; seroma ve bazı hastalarda fonksiyonel etkiler görülebilir. Bu nedenle her hastaya rutin olarak uygulanması gereken bir yöntem değildir.
Kendi Dokusu mu, Silikon İmplant mı?
Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur.
Hastanın kendi dokusuyla yapılan rekonstrüksiyonun önemli avantajı, meme hacminin canlı doku ile oluşturulmasıdır. İmplant rekonstrüksiyonunda ise karın veya sırt gibi başka bir vücut bölgesinden büyük miktarda doku alınmaz.
Yöntem seçerken özellikle:
- Mastektomi sonrası kalan cildin kalitesini
- Radyoterapi durumunu
- İhtiyaç duyulan meme hacmini
- Hastanın karın ve sırt dokularını
- Daha önce geçirilmiş ameliyatları
- Genel sağlık durumunu
- Hastanın tercihlerini
birlikte değerlendirmek gerekir.
Radyoterapi görmüş veya implant için yeterli ve sağlıklı yumuşak dokusu bulunmayan bazı hastalarda kendi dokusuyla rekonstrüksiyon daha uygun olabilir.
Radyoterapi Meme Rekonstrüksiyonunu Etkiler mi?
Evet.
Radyoterapi cilt ve cilt altı dokularında:
- Sertleşme
- Elastikiyet kaybı
- Dolaşım değişiklikleri
- Fibrozis
oluşturabilir.
Bu değişiklikler implant rekonstrüksiyonunda kapsül kontraktürü, yara iyileşme problemi veya implantın açığa çıkması gibi komplikasyonların riskini artırabilir.
Bu nedenle radyoterapi uygulanmış hastalarda rekonstrüksiyon yöntemi dikkatle seçilmelidir. Bazı hastalarda iyi kanlanan kendi dokusunun göğüs bölgesine taşınması daha uygun olabilir.
Meme Rekonstrüksiyonunda Yağ Enjeksiyonu
Yağ enjeksiyonu meme rekonstrüksiyonunun farklı aşamalarında yardımcı bir yöntem olarak kullanılabilir.
Özellikle:
- İmplant kenarlarının belirginliğini azaltmak
- Küçük kontur düzensizliklerini düzeltmek
- Göğüs duvarındaki yumuşak doku kalınlığını artırmak
- İki meme arasındaki küçük hacim farklılıklarını düzeltmek
amacıyla kullanılabilir.
Yağ dokusu hastanın kendi vücudundan alınır, hazırlanır ve gerekli bölgelere küçük miktarlarda enjekte edilir. Büyük hacimli bir memeyi tek seansta yalnızca yağ enjeksiyonuyla yeniden oluşturmak her hastada mümkün değildir.
Meme Başı ve Areola Rekonstrüksiyonu
Mastektomi sırasında meme başı ve areola korunamamışsa rekonstrüksiyonun ilerleyen aşamalarında yeni bir meme başı oluşturulabilir.
Areola görünümü ise kasıktan alınan deri greftleri ya da medikal tatuaj gibi yöntemlerle tamamlanabilir. Bu işlemler genellikle ana meme hacmi oluşturulup meme şekli stabil hale geldikten sonra planlanır.
Karşı Memeye Müdahale Gerekir mi?
Rekonstrüksiyonun amacı yalnızca ameliyat edilen tarafta meme oluşturmak değil, iki meme arasında mümkün olduğunca iyi bir denge sağlamaktır.
Bu nedenle bazı hastalarda karşı memeye:
- Meme dikleştirme
- Meme küçültme
- İmplant ile büyütme
gibi işlemler önerilebilir.
Ancak karşı memeye müdahale her hastada gerekli değildir.
Meme Rekonstrüksiyonu Kaç Aşamada Tamamlanır?
Bazı hastalarda rekonstrüksiyon tek ameliyatta büyük ölçüde tamamlanabilir.
Bazı hastalarda ise süreç birkaç aşamadan oluşabilir:
- Meme hacminin oluşturulması
- Gerektiğinde implant değişimi veya kontur düzeltmeleri
- Yağ enjeksiyonu
- Meme başı ve areola rekonstrüksiyonu
Özellikle kanser tedavisiyle birlikte yürüyen hastalarda cerrahi plan zaman içerisinde değişebilir.
Meme Rekonstrüksiyonu Kanser Takibini Engeller mi?
Meme rekonstrüksiyonu uygun şekilde planlandığında gerekli onkolojik kontrollerin yapılmasına engel olmamalıdır.
Takip yöntemi, yapılan kanser ameliyatına ve rekonstrüksiyon tipine göre değişebilir. Bu nedenle rekonstrüksiyon sonrasındaki takip, hastanın meme cerrahisi ve onkoloji ekibi tarafından belirlenen programa göre sürdürülmelidir.
Meme Rekonstrüksiyonunda Multidisipliner Yaklaşım
Meme kanseri sonrası rekonstrüksiyon yalnızca plastik cerrahın verdiği bir karar değildir.
Tedavi planında gerektiğinde:
- Meme cerrahisi
- Medikal onkoloji
- Radyasyon onkolojisi
- Plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi
birlikte değerlendirme yapmalıdır.
Özellikle radyoterapi veya ek onkolojik tedavi gereksinimi, rekonstrüksiyonun zamanını ve yöntemini değiştirebilir.
Sonuç
Meme rekonstrüksiyonunda herkes için geçerli tek bir ideal yöntem yoktur.
İmplant, TRAM flep, latissimus dorsi flebi, yağ enjeksiyonu ve diğer otolog rekonstrüksiyon seçeneklerinin her birinin farklı avantajları ve dezavantajları vardır.
Doğru yöntem; hastanın onkolojik tedavisi, mevcut cilt ve yumuşak dokuları, radyoterapi öyküsü, genel sağlık durumu ve rekonstrüksiyonun diğer vücut bölgelerinde yaratacağı cerrahi yük birlikte değerlendirilerek seçilmelidir.