Vajinal Rekonstrüksiyon ve Neovajina Ameliyatı
Vajinal rekonstrüksiyon, doğuştan vajina gelişiminin olmadığı veya vajinal dokunun ciddi şekilde kaybedildiği seçilmiş hastalarda, fonksiyonel bir vajinal kanal oluşturmayı amaçlayan rekonstrüktif cerrahi girişimdir.
Özellikle doğumsal vajinal agenezi gibi durumlarda değerlendirme yalnızca plastik cerrahi açısından yapılmaz. Üreme sistemi anatomisi ve eşlik edebilecek anomaliler nedeniyle tedavinin kadın hastalıkları ve doğum ekibiyle birlikte planlanması gerekir.
Benim yaklaşımımda uygun hastalarda kadın doğum ekibi vajinal boşluğu oluşturur, ardından bu boşluğun iç yüzeyi rekonstrüktif cerrahi yöntemlerle döşenir. Kullanılacak yöntem hastanın anatomisine, mevcut dokularına ve daha önce geçirdiği ameliyatlara göre belirlenir.
Vajinal Agenezi Nedir?
Vajinal agenezi, vajinanın doğuştan hiç gelişmemesi veya yetersiz gelişmesi durumudur.
Bazı hastalarda rahim, serviks veya diğer genital yapılara ait anomaliler de eşlik edebilir. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca vajinal kanal değil, üreme sistemi anatomisinin tamamı dikkate alınmalıdır.
Her vajinal agenezi hastasının ameliyat olması gerekmez. Uygun hastalarda cerrahi dışı dilatasyon yöntemleri ilk seçenek olarak değerlendirilebilir. Cerrahi kararı hastanın anatomisi, yaşı, beklentileri ve kadın doğum değerlendirmesiyle birlikte verilir.
Neovajina Nedir?
Neovajina, doğuştan veya sonradan gelişen vajinal yokluk durumlarında cerrahi olarak oluşturulan yeni vajinal kanaldır.
Rekonstrüksiyonun amacı yalnızca anatomik bir boşluk yaratmak değildir. Mümkün olduğunca yeterli uzunluk ve genişliğe sahip, dayanıklı ve fonksiyonel bir vajinal kanal oluşturulması hedeflenir.
Vajinal Rekonstrüksiyon Nasıl Yapılır?
Cerrahi yöntemin seçimi mevcut anatomiye ve rekonstrüksiyon ihtiyacına göre değişir.
Benim pratiğimde kadın doğum ekibiyle birlikte çalışıyoruz. Uygun anatomik planda vajinal boşluk oluşturulduktan sonra bu boşluğun iç yüzeyinin uygun bir dokuyla kaplanması gerekir.
Bu amaçla uygun hastalarda en sık tercih ettiğim yöntemlerden biri deri grefti ile neovajina oluşturulmasıdır.
Deri Grefti ile Neovajina Oluşturulması
Deri grefti ile rekonstrüksiyonda genellikle kasık bölgesinden ince bir deri grefti alınır ve oluşturulan vajinal boşluğun iç yüzeyine yerleştirilir.
Kasık bölgesinin tercih edilmesinin avantajlarından biri, verici alan izinin nispeten gizli bir bölgede kalabilmesidir. Greftin yeni oluşturulan yüzeye tutunmasıyla vajinal kanalın iç yüzeyi oluşturulur.
Uygun hastalarda ince ve esnek bir yüzey sağlaması nedeniyle deri grefti ile rekonstrüksiyonu lokal fleplere göre daha sık tercih ediyorum.
Lokal Flepler Ne Zaman Kullanılır?
Vajinal rekonstrüksiyon için farklı lokal flep teknikleri tanımlanmıştır. Ancak bazı lokal flepler vajinal kanalın iç yüzeyi için gerekenden daha kalın bir doku oluşturabilir.
Bu nedenle lokal flepleri rutin olarak kullanmıyorum. Bununla birlikte daha önce geçirilmiş ameliyatlar, mevcut doku miktarı veya rekonstrüksiyonun kapsamı nedeniyle bazı hastalarda farklı tekniklerin değerlendirilmesi gerekebilir.
Serbest Jejunum ile Vajinal Rekonstrüksiyon
Vajinal rekonstrüksiyonda bağırsak dokusunun kullanıldığı yöntemler de bulunmaktadır. Geçmişte serbest jejunum ile vajinal rekonstrüksiyon ameliyatları da uyguladık.
Jejunum mukozası nemli ve yumuşak yapısıyla vajinal dokuya bazı yönlerden benzer özellikler gösterebilir. Bununla birlikte bağırsak mukozasının salgı üretmeye devam etmesi önemli bir dezavantajdır. Bazı hastalarda sürekli veya yoğun akıntı ve buna bağlı ped kullanma ihtiyacı oluşabilir.
Bu nedenle serbest jejunum, güncel pratiğimde öncelikli olarak tercih ettiğim yöntem değildir.
Ameliyat Sonrası Dilatasyon Neden Önemlidir?
Neovajina ameliyatının uzun dönem başarısı yalnızca cerrahi işlemin tamamlanmasına bağlı değildir.
Yeni oluşturulan kanalın genişliğini ve uzunluğunu korumak için ameliyat sonrası dönemde düzenli dilatasyon gerekebilir. Dilatasyon programının süresi ve sıklığı kullanılan yönteme, iyileşme sürecine ve hastanın anatomisine göre planlanır.
Bu sürece uyum, uzun dönem fonksiyonel sonucun önemli parçalarından biridir.
Vajinal Rekonstrüksiyon Sonrası İyileşme
İyileşme süreci uygulanan rekonstrüksiyon yöntemine göre değişir. Deri grefti kullanılan hastalarda ilk dönemde greftin oluşturulan yüzeye sağlıklı biçimde tutunması özellikle önemlidir.
İyileşme döneminde:
- yara ve greft bakımı
- hijyen
- enfeksiyondan korunma
- önerilen dilatasyon programına uyum
- düzenli kontroller
tedavinin önemli parçalarını oluşturur.
Greftin tamamen iyileşmesi ve yeni oluşturulan kanalın dokularla uyum sağlaması zaman gerektirir.
Vajinal Rekonstrüksiyon Sonrası Cinsel Fonksiyon
Rekonstrüksiyonun temel amaçlarından biri, uygun koşullarda cinsel ilişkiye izin verebilecek fonksiyonel bir vajinal kanal oluşturmaktır.
Fonksiyon yalnızca vajinal kanalın uzunluğu veya genişliğiyle belirlenmez. Doku esnekliği, skar oluşumu, vajinal açıklığın durumu, düzenli dilatasyon ve hastanın bireysel iyileşme özellikleri de sonucu etkileyebilir.
Bu nedenle cerrahi öncesinde beklentilerin ve olası sınırlılıkların ayrıntılı olarak konuşulması önemlidir.
Hangi Hastalar Vajinal Rekonstrüksiyon İçin Değerlendirilebilir?
Vajinal rekonstrüksiyon özellikle şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Doğuştan vajinal agenezi
- Daha önce başarısız vajinal rekonstrüksiyon geçirmiş hastalar
- Ciddi vajinal doku kaybı
- Seçilmiş travmatik veya cerrahi doku kayıpları
Cerrahi gereksinim ve kullanılacak rekonstrüksiyon yöntemi her hasta için ayrı olarak belirlenir.
Multidisipliner Değerlendirme
Özellikle doğumsal vajinal yoklukta kadın hastalıkları ve doğum uzmanının değerlendirmesi tedavi planının önemli bir parçasıdır.
Bu değerlendirmede genital sistem anatomisi, rahim ve serviks varlığı, eşlik eden anomaliler ve üreme sistemiyle ilgili diğer özellikler incelenir.
Rekonstrüktif cerrahinin rolü ise gerekli olduğunda oluşturulan vajinal boşluğun uygun dokuyla yeniden yapılandırılmasıdır. Bu nedenle bu ameliyatların kadın doğum ve plastik rekonstrüktif cerrahi ekiplerinin birlikte planlanmasını tercih ediyorum.
Sonuç
Vajinal rekonstrüksiyonun amacı yalnızca yeni bir anatomik boşluk oluşturmak değil, hastanın mevcut anatomisine uygun, mümkün olduğunca dayanıklı ve fonksiyonel bir neovajina elde etmektir.
Uygun hastalarda vajinal boşluk kadın doğum ekibi tarafından oluşturulduktan sonra, rekonstrüksiyon için çoğunlukla kasık bölgesinden alınan deri greftlerini kullanıyorum. Bununla birlikte cerrahi yöntem her hastanın anatomisine, önceki ameliyatlarına ve ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmelidir.