Kepçe Kulak Ameliyatı ve Otoplasti

Kepçe kulak, kulakların başa normalden daha uzak durması ve bu nedenle önden ya da arkadan bakıldığında daha belirgin görünmesi durumudur.

Sorun çoğunlukla kulak kıkırdağının şekliyle ilgilidir. Bazı hastalarda kulağın doğal kıvrımı olan antiheliks yeterince belirgin değildir, bazı hastalarda ise kulak kepçesinin başa yakın bölümünde bulunan konka yapısı daha belirgin veya derin olabilir. Birçok hastada bu iki özellik birlikte bulunur.

Kepçe kulak sağlık açısından çoğu zaman ciddi bir problem oluşturmaz. Ancak özellikle çocukluk döneminde görünüm nedeniyle sosyal rahatsızlık, özgüven problemi veya akran zorbalığına neden olabilir.

Otoplasti, kulağın doğal kıvrımlarını yeniden oluşturarak kulak kepçesinin başla yaptığı açıyı daha dengeli hale getirmeyi amaçlayan cerrahi işlemdir.

Kepçe Kulak Neden Olur?

Kepçe kulak çoğunlukla doğuştan gelen kulak kıkırdağı yapısına bağlıdır.

En sık karşılaşılan anatomik nedenlerden biri antiheliks kıvrımının yeterince gelişmemiş olmasıdır. Bu durumda kulak daha düz ve dışa doğru açık görünür.

Bazı hastalarda ise konka adı verilen iç kıkırdak bölümünün belirgin olması kulağın baştan daha uzak durmasına katkıda bulunur.

Cerrahi plan yapılırken hangi anatomik yapının kepçe görünüme neden olduğu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kepçe Kulak Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat çoğunlukla kulağın arka yüzünden yapılan bir kesi ile gerçekleştirilir. Böylece kesi izi kulak arkasındaki doğal kıvrım içerisinde kalır.

Kıkırdak yapısı ortaya konduktan sonra gerekli bölgeler kalıcı sütürlerle yeniden şekillendirilir.

Benim pratiğimde çoğu hastada temel yaklaşım:

• antiheliks kıvrımını Mustardé sütürleri ile yeniden oluşturmak,
• gerekli hastalarda kulağı başa yaklaştırmak için konka-mastoid sütürler eklemektir.

Amaç kulağı mümkün olduğunca kafaya yapıştırmak değil, doğal kıvrımlarını koruyarak başla daha uyumlu bir açı oluşturmaktır.

Mustardé Sütürleri ile Antiheliks Kıvrımının Oluşturulması

Kepçe kulakta en sık görülen problemlerden biri antiheliks kıvrımının yetersiz olmasıdır.

Mustardé tekniğinde, kulak kıkırdağının arka yüzüne yerleştirilen kalıcı sütürlerle yeni bir antiheliks kıvrımı oluşturulur.

Bu sütürler kıkırdağı kontrollü biçimde katlayarak kulağın daha doğal bir forma gelmesini sağlar.

Benim yaklaşımımda çoğu hastada kıkırdağı mümkün olduğunca koruyarak, kesmek yerine sütürlerle yeniden şekillendirmek ön plandadır.

Konka-Mastoid Sütürler Ne Zaman Kullanılır?

Bazı hastalarda antiheliks kıvrımını oluşturmak tek başına yeterli olmaz.

Konka belirginse veya kulak kepçesi baştan fazla uzak duruyorsa, konka ile mastoid bölge arasına sütürler yerleştirilerek kulak başa biraz daha yaklaştırılabilir.

Bu işleme konka-mastoid sütür denir.

Her hastada gerekli değildir. Bazı hastalarda yalnızca Mustardé sütürleri yeterli olurken, bazı hastalarda iki teknik birlikte kullanılır.

Kepçe Kulak Ameliyatında Kıkırdak Kesilir mi?

Her hastada kıkırdağı kesmek gerekmez. Çoğu hastada kıkırdağı mümkün olduğunca koruyup sütürlerle yeniden şekillendirmeyi tercih ediyorum.

Ancak özellikle erişkinlerde çok sert veya kalın kıkırdak bulunduğunda ek kıkırdak şekillendirme işlemleri gerekebilir. Cerrahi yöntem hastanın kulak yapısına göre belirlenir.

Kepçe Kulak Ameliyatı Hangi Yaşta Yapılır?

Kulak gelişiminin büyük bölümü erken çocukluk döneminde tamamlanır. Bu nedenle belirgin kepçe kulak deformitesi olan çocuklarda otoplasti okul öncesi dönemde değerlendirilebilir.

Ben özellikle çocuğun ilkokula başlamasından önce, ameliyata ve ameliyat sonrası bakıma uyum sağlayabilecek yaştaysa cerrahiyi uygun buluyorum.

Buradaki amaç yalnızca anatomik görünümü düzeltmek değildir. Okul döneminde görünüm nedeniyle gelişebilecek akran zorbalığı ve sosyal rahatsızlık riskini azaltmak da önemli bir gerekçedir.

Erişkinlerde Kepçe Kulak Ameliyatı

Kepçe kulak ameliyatı yalnızca çocukluk dönemine özgü değildir. Erişkin yaşta da otoplasti yapılabilir.

Ancak erişkinlerde kulak kıkırdağı çocuklara göre daha sert ve daha az esnek olabilir. Bu nedenle bazı hastalarda şekillendirme daha zor olabilir ve zaman içerisinde kısmi relaps, yani kulağın yeniden bir miktar açılması görülebilir.

Gerekli olduğunda sınırlı revizyon cerrahileri yapılabilir.

Tek Taraflı Kepçe Kulak Olabilir mi?

Evet. Bazı hastalarda iki kulak da kepçeyken bazı hastalarda yalnızca bir taraf daha belirgin olabilir.

Asimetri bulunan hastalarda iki kulağa aynı işlemi uygulamak gerekmez. Her kulak kendi anatomisine göre ayrı değerlendirilir. Amaç iki kulağı matematiksel olarak tamamen aynı hale getirmek değil, yüzle uyumlu ve doğal bir denge sağlamaktır.

Kepçe Kulak Ameliyatında İz Kalır mı?

Kesi çoğunlukla kulağın arka yüzünde ve doğal kıvrım içerisinde yer aldığı için karşıdan bakıldığında görünmez.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi otoplasti de bir yara izi oluşturur. Ancak kulak arkasındaki yerleşimi nedeniyle iz zaman içinde genellikle daha az dikkat çekici hale gelir.

Kepçe Kulak Ameliyatı Sonrası İyileşme

İlk günlerde kulaklarda:

• hassasiyet,
• gerginlik,
• hafif veya orta düzeyde ağrı,
• ödem,
• morluk

görülebilir.

Bu şikâyetler genellikle zaman içerisinde azalır.

Beklenmedik şekilde artan ağrı, belirgin şişlik veya özellikle tek taraflı hızla büyüyen şişlik gelişmesi durumunda hematom açısından değerlendirme yapılmalıdır.

Ameliyat Sonrası Bandaj ve Kafa Bandı Kullanımı

Ameliyattan sonraki ilk dönemde daha koruyucu bir pansuman kullanılabilir.

Sonrasında hastalarıma yaklaşık 4 hafta boyunca tenisçi bandı veya benzeri yumuşak bir kafa bandı kullanmalarını öneriyorum.

Bandın amacı kulağı güçlü biçimde kafaya bastırmak değildir. Asıl amaç iyileşme döneminde kulağı dış travmalardan ve özellikle uyku sırasında istemsiz olarak katlanmaktan korumaktır.

Kepçe Kulak Bandı Ameliyatsız Olarak İşe Yarar mı?

Burada yaş önemlidir.

Yenidoğan döneminde kulak kıkırdağı daha yumuşaktır ve uygun zamanda başlanan kulak şekillendirme sistemleri bazı deformitelerde etkili olabilir.

Ancak daha büyük çocuklarda ve erişkinlerde yalnızca kafa bandı kullanmak kalıcı bir kıkırdak şekli değişikliği sağlamaz.

Bu yaş grubunda bandajın temel kullanım alanı ameliyat sonrası korumadır.

Kepçe Kulak Ameliyatından Sonra Nasıl Yatılmalıdır?

İlk haftalarda kulağın üzerine doğrudan baskı uygulanmaması önemlidir. Mümkün olduğunca sırtüstü yatılması ve kulakların yastık arasında katlanmamasına dikkat edilmesi önerilir.

Gece kullanılan kafa bandı da bu dönemde kulağın istemsiz olarak öne veya arkaya katlanmasını engellemeye yardımcı olur.

Spora Ne Zaman Dönülebilir?

Hafif günlük aktivitelere kısa sürede dönülebilir.

Ancak kulağa darbe gelme ihtimali bulunan sporlar ve temas sporları için 4-6 hafta beklemek gerekir.

Kepçe Kulak Ameliyatının Sonucu Kalıcı mıdır?

Otoplasti, kulak kıkırdağının kalıcı olarak yeniden şekillendirildiği bir ameliyattır. Bununla birlikte hiçbir cerrahi işlemde olduğu gibi sıfır relaps garantisi verilemez.

Özellikle daha sert erişkin kıkırdağında kıkırdağın doğal elastikiyeti ve hafızası nedeniyle kulağın bir bölümü zaman içerisinde yeniden açılabilir. Bu durum tek veya iki taraflı olabilir ve gerekli olduğunda revizyon cerrahisi yapılabilir.

Cilt Altında Dikiş Hissedilebilir mi?

Evet.

Mustardé gibi kalıcı sütür kullanılan tekniklerde kıkırdağı şekillendiren dikişler kulak arkasındaki cildin altında bulunur.

Özellikle cilt altı dokusu ince olan hastalarda sütür düğümleri elle hissedilebilir. Nadiren sütür cildi rahatsız edebilir veya yüzeye yaklaşabilir.

Belirgin rahatsızlık oluşturan bir sütür gerektiğinde ufak bir işlemle alınabilir. Bu durum ameliyat sonucunun tamamen bozulduğu anlamına gelmez.

Kepçe Kulak Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Otoplasti genel olarak güvenli bir ameliyat olmakla birlikte her cerrahi işlem gibi bazı riskler taşır.

Bunlar arasında:

• kanama,
• hematom,
• enfeksiyon,
• yara iyileşme problemi,
• belirgin skar,
• iki kulak arasında asimetri,
• aşırı düzeltme,
• yetersiz düzeltme,
• sütürlerin hissedilmesi veya yüzeye yaklaşması,
• kısmi relaps

bulunabilir.

Çok nadiren kıkırdak enfeksiyonu gibi daha ciddi komplikasyonlar gelişebilir.

Kepçe Kulak Ameliyatında Benim Yaklaşımım

Kepçe kulak cerrahisinde mümkün olduğunca kıkırdağı koruyan ve sütürlerle şekillendiren yöntemleri tercih ediyorum.

Antiheliks kıvrımı yetersiz olan hastalarda temel yaklaşımım Mustardé sütürleri ile doğal antiheliks kıvrımını yeniden oluşturmak.

Kulağın baştan fazla uzak durmasına konkal yapı da katkıda bulunuyorsa gerekli hastalarda konka-mastoid sütürleri ekliyorum.

Cerrahi planı her kulak için ayrı değerlendiriyorum. Özellikle asimetrik veya tek taraflı deformitelerde iki kulağa aynı işlemi yapmak gerekmeyebilir.

Çocuklarda belirgin deformite varsa ameliyatı mümkünse okul öncesi dönemde planlamayı tercih ediyorum. Erişkin hastalarda ise kıkırdağın daha sert olması nedeniyle relaps ihtimalini ve kalıcı sütürlerin zaman zaman cilt altında hissedilebileceğini ameliyat öncesinde açıkça anlatıyorum.

Ameliyat sonrasında yeni şeklin korunması için yaklaşık 4 hafta yumuşak kafa bandı kullanılmasını öneriyorum.

Sonuç

Kepçe kulak ameliyatında amaç kulağı mümkün olduğunca kafaya yapıştırmak değildir.

Amaç, kulağın doğal kıvrımlarını yeniden oluşturarak başla daha uyumlu ve doğal bir açı sağlamaktır.

Mustardé sütürleri ile antiheliks kıvrımının oluşturulması ve gerekli hastalarda konka-mastoid sütürlerin eklenmesi, kıkırdağın büyük bölümünü koruyarak uygulanabilen otoplasti yöntemleridir.

Cerrahi teknik kadar ameliyat sonrası ilk haftalarda kulağın korunması da sonucun stabilitesi açısından önemlidir.